Chân dung người lãnh đạo thời nay: hóa ra không phải điều ta vẫn nghĩ

** Chân dung người lãnh đạo thời nay: hóa ra không phải điều ta vẫn nghĩ ** Năm 2002, Google làm một chuyện khá liều: họ bỏ gần hết các vị trí quản lý. Hai nhà sáng lập khi đó tin rằng kỹ sư giỏi thì cứ để họ tự xoay xở, còn quản lý chỉ là một tầng trung gian rườm rà. Kết quả là mọi thứ rối tung, và chẳng bao lâu sau họ phải đưa quản lý quay trở lại. Đến năm 2009, Google quyết định đi tìm câu trả lời cho một câu hỏi nghe thì đơn giản: điều gì làm nên một người quản lý tốt? Dự án được đặt tên là Project Oxygen, phân tích hơn 10.000 dữ liệu lấy từ các bản đánh giá, khảo sát và phỏng vấn nhân viên. Nhóm nghiên cứu gần như tin chắc sẽ thấy "chuyên môn kỹ thuật" nằm ở vị trí cao nhất — ở một công ty toàn kỹ sư, sếp giỏi thì chắc phải là người code giỏi nhất chứ? Họ đã nhầm. Trong danh sách những phẩm chất quan trọng nhất của một người sếp giỏi, chuyên môn kỹ thuật xếp... cuối cùng. ** Người ta đi theo bạn không phải vì bạn giỏi nhất phòng ** Vậy thứ gì đứng đầu? Toàn là những điều rất "người": biết lắng nghe, biết hướng dẫn và đồng hành như một người huấn luyện, thật sự quan tâm đến sự phát triển của nhân viên, không soi từng việc nhỏ, và truyền đạt rõ ràng. Hóa ra người ta gắn bó với một người lãnh đạo không phải vì người đó thông minh nhất, mà vì cách người đó đối xử với họ. Điều này có ý nghĩa với cả những bạn còn ngồi trên ghế nhà trường. Bạn không cần là người điểm cao nhất lớp, giỏi nhất nhóm hay ăn nói trơn tru nhất mới có thể dẫn dắt người khác. Phần lớn những gì tạo nên một người lãnh đạo lại nằm ở chỗ khác. ** Năm nét vẽ nên chân dung người lãnh đạo hôm nay ** Nếu chuyên môn không phải là tất cả, thì chân dung ấy gồm những nét nào? Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) đã khảo sát hàng nghìn doanh nghiệp trên thế giới cho Báo cáo Tương lai Việc làm, và chỉ ra những năng lực mà công việc thật sự cần trong những năm tới. Gộp lại, có thể phác thành năm nét chính. **Biết phân tích và gỡ rối vấn đề.** Trong khảo sát của WEF, tư duy phân tích là kỹ năng được nhiều công ty xem là cốt lõi nhất — đúng ở cả báo cáo năm 2023 lẫn 2025, khi bảy trên mười doanh nghiệp coi đây là kỹ năng thiết yếu. Người lãnh đạo không cần biết sẵn mọi câu trả lời, nhưng cần biết tách một mớ rối thành từng phần nhỏ để xử lý, và ra quyết định dựa trên dữ kiện thay vì cảm tính nhất thời. **Học liên tục và thích nghi nhanh.** WEF ước tính khoảng 44% kỹ năng của người lao động sẽ bị xáo trộn trong giai đoạn 2023–2027. Nói cách khác, thứ bạn đang giỏi hôm nay có thể lỗi thời chỉ sau vài năm. Vì vậy điều đáng quý không còn là "biết thật nhiều", mà là sẵn sàng học lại từ đầu, dám thừa nhận mình chưa biết, và đứng dậy được sau mỗi lần vấp. **Sáng tạo và dám nghĩ khác.** Tư duy sáng tạo đứng thứ hai trong danh sách của WEF, và là kỹ năng mà các doanh nghiệp tin rằng nhu cầu sẽ tăng nhanh nhất trong năm năm tới. Một người dẫn dắt giỏi thường là người tạo ra khoảng trống cho ý tưởng mới được nảy ra. Chính sách "20% thời gian" của Google — cho phép nhân viên dành một phần thời gian theo đuổi dự án riêng — được cho là đã góp phần khai sinh ra những sản phẩm quen thuộc như Gmail. **Làm việc được với con người.** Đây là phần mà các con số nói mạnh nhất. Hãng Gallup theo dõi hơn 2,5 triệu nhóm làm việc và phát hiện: người quản lý trực tiếp quyết định tới khoảng 70% sự chênh lệch về mức độ gắn kết của cả đội. Không phải lương, không phải phúc lợi, cũng không phải khẩu hiệu treo trên tường — mà là người sếp. Cũng theo Gallup, cứ hai người đi làm thì có một người từng nghỉ việc chỉ để thoát khỏi sếp của mình. Và trong báo cáo năm 2025, WEF ghi nhận "năng lực lãnh đạo và sức ảnh hưởng" là một trong những kỹ năng tăng hạng mạnh nhất so với hai năm trước đó. **Hiểu công nghệ và dữ liệu.** Năng lực làm việc với công nghệ ngày càng quan trọng, và nhóm kỹ năng liên quan đến AI cùng dữ liệu lớn đang tăng nhanh hơn bất kỳ nhóm nào khác, theo WEF 2025. Người lãnh đạo không nhất thiết phải là dân kỹ thuật, nhưng cần hiểu đủ để biết công nghệ làm được gì cho đội của mình, và quan trọng hơn, biết đặt câu hỏi đúng trước một bảng số liệu. ** Tin tốt: đây là kỹ năng, không phải năng khiếu trời cho ** Đọc đến đây, có thể bạn thở dài: "Toàn thứ khó, chắc phải có tố chất sẵn." Nhưng tin tốt là phần lớn những điều trên đều rèn được. Gallup ước tính chỉ khoảng một phần mười số người có năng khiếu quản lý bẩm sinh, nhưng có thêm hai phần mười nữa hoàn toàn làm tốt nếu được rèn luyện và có người đồng hành. Có một con số khác cũng đáng để lạc quan. Tỉ lệ kỹ năng bị xem là "lỗi thời" trong các báo cáo của WEF đã giảm dần: từ 57% năm 2020 xuống còn 44% năm 2023, rồi 39% năm 2025. Lý do lớn nhất là ngày càng nhiều người chịu khó học lại. Tức là cánh cửa không hề đóng — ai chịu học thì không bị bỏ lại phía sau. ** Bắt đầu từ việc lãnh đạo chính mình ** Vậy một bạn học sinh, sinh viên nên bắt đầu từ đâu, khi trong tay chưa có chức danh nào để "lãnh đạo"? Hãy bắt đầu từ chính mình. Lãnh đạo bản thân là phần ít được nhắc đến nhưng lại là cái gốc: giữ lời hứa với chính mình, làm cho xong việc mình đã nhận, và biết khi nào nên dừng lại nghỉ ngơi để không kiệt sức. Trong một bài tập nhóm, người dẫn dắt thật sự nhiều khi không phải bạn nói to nhất, mà là người chịu khó lắng nghe bạn ít nói nhất, gom ý của cả nhóm lại và giữ cho mọi người không bỏ cuộc giữa chừng. Làm được vậy thì đã là lãnh đạo rồi. Bạn cũng không cần gồng mình để trở thành một ai khác. Quan tâm thật lòng đến người bên cạnh, dám nhận khi mình sai, hỏi khi mình chưa biết — những việc nhỏ ấy, lặp đi lặp lại đủ nhiều, chính là thứ làm nên một người mà người khác sẵn lòng đi cùng. Chân dung người lãnh đạo, suy cho cùng, không nằm trên tấm danh thiếp. Nó nằm ở cách bạn xuất hiện mỗi ngày — với công việc, với người xung quanh, và với chính mình. Và phần đẹp nhất là: bạn hoàn toàn có thể đặt những nét vẽ đầu tiên ngay từ hôm nay. --- **Nguồn tham khảo:** - Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) — *Future of Jobs Report 2023* và *2025*. - Google re:Work — *Project Oxygen* (nghiên cứu về phẩm chất của người quản lý hiệu quả). - Gallup — *State of the American Manager* (2015) và các nghiên cứu liên quan về quản lý và mức độ gắn kết của nhân viên.