So sánh trên mạng xã hội !

1. Khi lướt mạng xã hội, bạn đang nhìn thấy điều gì? Mỗi ngày, chúng ta mở mạng xã hội rất nhiều lần. Có khi chỉ là vài phút lúc chờ xe, vài phút trước khi ngủ, hoặc một cú chạm vô thức khi cảm thấy trống rỗng. Màn hình sáng lên, và ngay lập tức, rất nhiều hình ảnh tràn vào mắt bạn: người khác đạt giải, người khác đậu trường tốt, người khác có ngoại hình đẹp, cuộc sống thú vị, nhiều bạn bè, nhiều lượt thích. Thoạt nhìn, mọi thứ có vẻ rất bình thường. Nhưng nếu để ý kỹ, sau khi lướt xong, bạn có thể cảm thấy lòng mình nặng hơn một chút. Không rõ vì sao, chỉ là thấy mình… kém hơn. Kém xinh hơn, kém giỏi hơn, kém thú vị hơn. Vấn đề không nằm ở việc bạn nhìn thấy thành công hay niềm vui của người khác. Vấn đề nằm ở chỗ, mạng xã hội chỉ cho bạn thấy một lát cắt rất nhỏ trong cuộc sống của họ, nhưng bạn lại đem lát cắt ấy so sánh với toàn bộ con người thật của mình. 2. So sánh – thói quen tưởng vô hại nhưng rất âm thầm Con người vốn có xu hướng so sánh. Điều đó không xấu. Nhờ so sánh, ta biết mình đang ở đâu và cần cố gắng thế nào. Nhưng trên mạng xã hội, sự so sánh ấy trở nên lệch nhịp. Bạn so sánh: - Một bức ảnh đã chỉnh sửa với khuôn mặt thật của mình trong gương -nMột khoảnh khắc thành công với cả quá trình loay hoay của bản thân - Một caption tự tin với những bất an mà bạn chưa từng nói ra Sự so sánh này không ồn ào. Nó không khiến bạn bật khóc ngay. Nó chỉ làm bạn tự nghi ngờ giá trị của chính mình, từng chút một. Ban đầu là: “Chắc mình chưa đủ cố gắng.” Sau đó là: “Sao ai cũng giỏi hơn mình?” Và lâu dần, có thể trở thành: “Có lẽ mình không có gì đáng tự hào cả.” 3. Lượt thích, lượt xem và chiếc thước đo sai chỗ Mạng xã hội vận hành bằng những con số: lượt thích, lượt chia sẻ, lượt xem, lượt theo dõi. Những con số ấy được thiết kế để đo lường mức độ tương tác, nhưng rất dễ bị hiểu nhầm thành thước đo giá trị con người. Một bài đăng ít người quan tâm không có nghĩa là suy nghĩ của bạn vô nghĩa. Một bức ảnh không nhiều lượt thích không nói lên bạn kém xinh. Một video ít người xem không chứng minh bạn không đủ giỏi. Nhưng não bộ của chúng ta, đặc biệt là khi còn trẻ, rất dễ gắn giá trị bản thân vào phản hồi từ bên ngoài. Khi được công nhận, ta thấy mình có giá trị. Khi bị lướt qua, ta thấy mình nhỏ bé. Điều đáng buồn là: giá trị thật của bạn không hề thay đổi, chỉ có cách bạn nhìn nhận nó đang bị chi phối. 4. Áp lực phải “ổn”, phải “ổn hơn người khác” Mạng xã hội không chỉ khiến bạn so sánh, mà còn khiến bạn nghĩ rằng ai cũng đang ổn. Ai cũng vui, cũng mạnh mẽ, cũng biết mình đang làm gì. Trong khi đó, bạn thì mệt, hoang mang, đôi lúc không biết mình đang cố gắng vì điều gì. Và rồi bạn tự trách: “Sao mình yếu vậy?” “Sao mình chưa làm được gì ra hồn?” Nhưng bạn không thấy những đêm mất ngủ của họ. Không thấy những lần họ thất bại, lo lắng, nghi ngờ chính mình. Không thấy những điều họ đã phải đánh đổi. Mạng xã hội khiến chúng ta dễ tin rằng mình là người duy nhất đang chật vật, trong khi thực tế, rất nhiều người đang lặng lẽ vật lộn giống bạn. 5. Khi bạn bắt đầu xa rời chính mình Một dấu hiệu rõ ràng cho thấy mạng xã hội đang ảnh hưởng đến giá trị bản thân, đó là khi bạn: Luôn nghĩ xem người khác sẽ nghĩ gì về mình Ngại thể hiện suy nghĩ thật vì sợ bị đánh giá Cảm thấy không đủ tốt dù đã cố gắng rất nhiều Bạn bắt đầu sống theo phản ứng của người khác hơn là cảm nhận của chính mình. Niềm vui của bạn phụ thuộc vào lượt tương tác. Sự tự tin của bạn phụ thuộc vào phản hồi bên ngoài. Và rồi, bạn dần quên mất câu hỏi quan trọng nhất: “Mình thật sự cảm thấy thế nào?” 6. “Disconnect to reconnect” – ngắt kết nối để kết nối lại Không phải ai cũng có thể bỏ mạng xã hội, và cũng không cần phải làm vậy. Vấn đề không nằm ở việc có dùng hay không, mà là bạn đang dùng nó như thế nào. “Disconnect to reconnect” không có nghĩa là biến mất hoàn toàn. Đôi khi, nó chỉ đơn giản là: Tắt thông báo trong một khoảng thời gian Ngừng theo dõi những nội dung khiến bạn thấy mình kém giá trị Dành thời gian cho những điều không cần đăng lên mạng Khi bạn tạm rời khỏi dòng chảy so sánh liên tục ấy, bạn sẽ có không gian để nghe lại tiếng nói của mình. Bạn bắt đầu nhớ rằng: mình có cảm xúc, có giới hạn, có nhịp đi riêng. 7. Giá trị của bạn không nằm trên màn hình Bạn có giá trị ngay cả khi không ai nhấn thích. Bạn có giá trị ngay cả khi chưa đạt được điều gì lớn lao. Bạn có giá trị ngay cả khi bạn đang mệt và cần nghỉ ngơi. Giá trị con người không nằm ở việc bạn trông thế nào trên mạng, mà nằm ở việc bạn đang sống thật ra sao, đang cố gắng như thế nào và đang đối xử với bản thân mình ra sao. Nếu hôm nay bạn cảm thấy mình kém giá trị sau khi lướt mạng xã hội, có lẽ không phải vì bạn thật sự kém. Có thể chỉ là vì bạn đã nhìn bản thân mình qua một chiếc gương không công bằng. 8. Nhẹ nhàng hơn với chính mình Bạn không cần phải trở nên xuất sắc để xứng đáng được tôn trọng. Bạn không cần phải giống bất kỳ ai để có giá trị. Mỗi người có một nhịp sống, một hoàn cảnh và một hành trình khác nhau. Điều bạn thấy trên mạng xã hội không phải là toàn bộ sự thật. Nếu có thể, hãy cho mình những khoảng dừng. Không để trốn tránh cuộc sống, mà để quay về với chính mình. Lắng nghe cảm xúc thật, chấp nhận những lúc chưa ổn, và nhớ rằng: bạn đã đủ, ngay cả khi bạn chưa hoàn hảo. Cùng Bạn Lắng Nghe – ở đây để nhắc bạn rằng bạn không hề nhỏ bé như bạn nghĩ. Nguồn tham khảo – đọc thêm American Psychological Association (APA) – Social Media and Mental Health https://www.apa.org/topics/social-media-internet American Journal of Preventive Medicine – Social media use and perceived social isolation https://www.ajpmonline.org World Health Organization (WHO) – Adolescent mental health https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-mental-health BMC Public Health – Social comparison and self-esteem https://bmcpublichealth.biomedcentral.com Disclaimer (Tuyên bố miễn trừ) Bài viết mang tính chia sẻ và nâng đỡ tinh thần, không thay thế cho tư vấn tâm lý chuyên môn. Nếu bạn cảm thấy căng thẳng kéo dài, lo âu hoặc gặp khó khăn nghiêm trọng về cảm xúc, hãy tìm sự hỗ trợ từ người thân, thầy cô hoặc chuyên viên tâm lý.